- Các phương pháp điều chế vaccine
Có 3 cách tiếp cận chính để thiết kế ra các loại vaccine:
- Sử dụng toàn bộ vi rút để tạo ra vaccine;
Chỉ sử dụng những thành phần của vi rút có tác dụng khởi phát hệ thống miễn dịch;
Chỉ sử dụng những vật liệu di truyền của vi rút nhằm cung cấp cho cơ thể các hướng dẫn để tạo ra các protein cụ thể (giống protein có trong vi rút) có tác dụng khởi phát hệ thống miễn dịch.
3 Phương pháp điều chế Vaccine
1.1 Vaccine sử dụng toàn bộ virus - whole virus
- vaccine bất hoạt (Inactivated vaccine)
- Cách đầu tiên để tạo ra vaccine là lấy chính các vi rút hoặc vi khuẩn gây bệnh đã bị bất hoạt bằng cách sử dụng hóa chất, nhiệt hoặc bức xạ. Cách tiếp công nghệ này đã được chứng minh là có hiệu quả và đây là cách sản xuất ra các vaccine cúm và bại liệt, với loại vaccine này có thể được sản xuất ở quy mô hợp lý. Tuy nhiên, đòi hỏi các cơ sở phải có những phòng thí nghiệm đặc biệt để nuôi cấy vi rút hoặc vi khuẩn một cách an toàn, đòi hỏi thời gian sản xuất tương đối dài và có thể sẽ cần tiêm nhắc lại 2 hoặc 3 liều.
- vaccine sống giảm độc lực (Live-attenuated vaccine)
- Cách thứ hai của nhóm này là lấy chính các vi rút hoặc vi khuẩn gây bệnh còn sống nhưng đã bị làm cho suy yếu đi. vaccine sởi, quai bị và rubella (MMR) và thủy đậu là những ví dụ điển hình về loại vaccine này. Cách tiếp cận công nghệ tương tự như vaccine bất hoạt và có thể được sản xuất ở quy mô lớn. Tuy nhiên, những loại vaccine như thế này không phù hợp với những người có hệ miễn dịch bị tổn thương.
- vaccine sử dụng vi rút an toàn (Viral vector vaccine)
- Cách thứ ba là sử dụng một loại virus an toàn để cung cấp các thành phần cụ thể của virus gây bệnh (thường là protein) để nó có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch của cơ thể mà không gây bệnh. Để làm điều này, đòi hỏi phải đưa một vài bộ phận cụ thể của virus gây bệnh vào bên trong một virus an toàn. Sau đó, virus an toàn đóng vai trò như một vector để đưa protein của virus gây bệnh vào cơ thể. Protein này sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch. vaccine Ebola là điển hình của loại vaccine vector virus và cách này là một trong những công nghệ đang được nghiên cứu và phát triển vaccine cho COVID-19.
Các loại Vaccine sử dụng toàn bộ virus
1.2 Vaccine sử dụng một phần virus
Là những vaccine chỉ sử dụng những phần rất cụ thể (các tiểu đơn vị) của virus hoặc vi khuẩn mà hệ thống miễn dịch có thể nhận biết. Loại vaccine này không chứa toàn bộ virus hoặc sử dụng virus an toàn làm trung gian chuyên chở (vector). Các tiểu đơn vị có thể là protein hoặc đường. Hầu hết các loại vaccine trong lịch tiêm chủng cho trẻ là vaccine tiểu đơn vị, bảo vệ người dân khỏi các bệnh như ho gà, uốn ván, bạch hầu và viêm màng não mô cầu.
Vaccine sử dụng một phần virus
1.3 Vaccine sử dụng vật chất di truyền của virus
Hay còn goị là vaccine axit nucleic, chỉ sử dụng một phần vật liệu di truyền để cung cấp hướng dẫn cho các protein cụ thể, không phải toàn bộ virus. DNA và RNA là những “bản thiết kế” để tế bào của cơ thể con người sử dụng để tạo ra các protein.
Vaccine axit nucleic cung cấp một tập hợp các hướng dẫn cụ thể cho các tế bào của cơ thể con người, dưới dạng DNA hoặc mRNA, để chúng tạo ra protein cụ thể (tương tự protein của virus gây bệnh) giúp hệ thống miễn dịch của cơ thể nhận ra và đáp ứng.
Phương pháp tiếp cận axit nucleic là một cách mới nhất để phát triển vaccine. Trước đại dịch COVID-19, chưa có loại vaccine nào vượt qua quy trình phê duyệt để sử dụng cho người, mặc dù đã có một số vaccine DNA, bao gồm cả các vacine ngừa bệnh ung thư đang được thử nghiệm trên người. Do đại dịch, nghiên cứu trong lĩnh vực này đã tiến triển rất nhanh và một số vaccine mRNA cho COVID-19 đã và đang được cấp phép sử dụng.
2. Các loại vaccine được WHO cấp phép sử dụng thuộc loại nào ?
3. Thống kê các loại vaccine sử dụng tại các quốc gia
refferences
http://www.medinet.hochiminhcity.gov.vn/phong-chong-dich-benh/tim-hieu-cac-loai-vac-xin-covid-19-cmobile2-42740.aspx
https://vnvc.vn/vaccine-covid-19/
https://www.nytimes.com/interactive/2021/world/covid-vaccinations-tracker.html